Nee, ik ben niet slechtziend. Wel dyslectisch, maar dat was niet de reden dat ik een grootletterboek bij de bieb leende. Nee, ik wil altijd een beetje op de hoogte zijn van welke boeken ik jullie tip voor ZomerLezen, en dit boek had de bieb alleen in de grootletter-variant.

En er zijn me een paar dingen opgevallen…

Even voor de context: ik heb tijdens mijn eindexamens gebruik gemaakt van vergrotingen. Deels omdat dan de rest van de regelingen doorgaans ook mogelijk waren (extra tijd), deels omdat ik het echt prettiger vond werken. Ik kon me makkelijker op een opdracht focussen, ging niet scannend lezen en liet mezelf minder overweldigen door alles wat ik nog moest doen. Gevolg: meer rust en betere resultaten.

Allereerst: ik vond het hartstikke oneerlijk dat dit (niet eens zo heel dikke) boek was opgesplitst in twee delen. Ten eerste omdat het twee reserveringen in beslag nam op mijn reserveringslijst (en als je maar vijf reserveringen tegelijk mag hebben gaat dat hard) en ten tweede omdat het dus ook twee uitleningen was op mijn pasje. Fijn voor de lokale bieb, maar dit houdt dus in dat mensen die afhankelijk zijn van grootletterboeken bij mijn bibliotheek maar 2,5-3 boeken tegelijk kunnen reserveren en 5-7 boeken tegelijk kunnen lenen, terwijl mensen die gewone boeken kunnen lezen 5 boeken tegelijk kunnen reserveren en 10 boeken tegelijk kunnen lenen. Dat is dus een flink verschil, en dat vind ik niet eerlijk. Er zijn al veel minder titels als grootletterboek beschikbaar, en dan mag je ook nog eens minder boeken tegelijk reserveren en lenen.

Tweede wat me opviel: ik had veel meer moeite om in het verhaal te komen. De letters waren opdringerig groot en iedere keer als ik in het verhaal zat, moest ik de bladzijde omslaan. Dit ontnam me wel een deel van het leesplezier. En dat was jammer, want het was echt een fijn boek.

Ik merkte dat ik verdwaalde op de pagina’s. Door de grote letters had ik niet de normale houvast aan de lay-out van de pagina’s die ik gewoonlijk heb. Alinea’s, zinnen die langer of korter zijn, dialogen, dat maakt allemaal uit in hoe je pagina eruit ziet. Door de grote letters viel een groot deel van die lay-out weg, waardoor ik de weg kwijtraakte op die pagina’s. Wat bij mijn eindexamen zo goed had gewerkt, werkte nu dus absoluut niet.

Ik vond het lettertype ook niet heel prettig lezen. Ik weet dat deze boeken speciaal voor mensen met een leeshandicap op de markt zijn gebracht, maar deze dyslect kon het lettertype niet zo waarderen. De letters leken te veel op elkaar, zeg maar. Ik weet dat er onderzoek is gedaan naar lettertypes die goed werken voor mensen met dyslexie en andere leesbeperkingen, en een van de conclusies is doorgaans dat je moet voorkomen dat letters te veel op elkaar lijken. Daar was de uitgever niet in geslaagd.

Ik kan me voorstellen dat hiervoor gekozen is omdat het lettertype voor ouderen herkenbaarder is, maar tegelijkertijd vind ik dat een grootletterbibliotheek er voor iedereen met een leesbeperking zou moeten zijn en niet voor een dele van de doelgroep. Iets met inclusie enzo. Niet iedereen die slecht kan zien is ook oud.

Rondneuzend op de site die grootletterboeken verkoopt, kom ik achter nog een paar dingen die niet eerlijk zijn. Ten eerste is er bij geen enkel boek een inkijk-exemplaar. Ten tweede zijn de grootletterboeken veel duurder dan de gewone boeken, en ten derde lopen ze gigantisch achter qua ‘nieuwe boeken’. Als in: wat zij nu ‘nieuw’ noemen, is uitgekomen voor 2020. Ik begrijp dat daar iets met rechten enzo aan vast zit, maar als die rechten ook verkocht kunnen worden aan apps als Storytel en de bibliotheek een boek al een aantal jaar in huis heeft, dan vind ik dat we mensen met een visuele beperking ernstig tekort doen. Ze kunnen minder boeken lenen bij de bieb, moeten er veel langer op wachten (want het duurt dus zo’n 3,5 jaar voor een boek in grootletter-variant gedrukt wordt) en ze moeten ook nog eens meer betalen voor hun boeken. Ja, zo vraag je er ook wel om dat mensen niet meer gaan lezen hé? Of dat ze alleen nog maar digitaal lezen, of via Passend Lezen ofzo.

Mijn eerste kennismaking met grootletterboeken verliep dus niet zo goed. Ik hoop van harte dat er een heleboel veranderd en verbeterd wordt voor ik over moet stappen op de grootletterboeken. Tot die tijd hou ik het denk ik maar bij de luisterboeken.