Het verhaal

Mississippi, 1933. Omdat de familie van Birdie in financiële problemen zit, wordt ze naar haar zus Frances gestuurd om om geld te vragen. Frances is immers getrouwd met een rijke man, en heeft geld genoeg. Dus staat Birdie onaangekondigd bij haar zus op de stoep. Daar zit Frances niet echt op te wachten, want Frances houdt graag de schone schijn op. Tegenover haar nieuwe vriendinnen, tegenover haar nieuwe familie en vooral tegenover haar nieuwe zelf.

Terwijl Birdie wacht tot Frances het moment geschikt acht om haar man om het geld te vragen, maakt ze kennis met het huis en met Oxford, het studentenplaatsje waar haar zus woont. Haar zwager zou een man van aanzien zijn, maar de reactie die Birdie in het dorp krijgt als ze vertelt wie ze is en wie haar zus is, reageren de mensen… raar. Wat is er aan de hand?

Ondertussen lezen we ook over Meg. Meg woont in het weeshuis van Oxford, waar een van de dames waar Frances dolgraag vriendinnen mee wil zijn (Garnett, die ook haar best doet om de voorzitter van de Bond tegen Bandeloosheid te worden) de scepter zwaait. Meg is slim, heeft iets brutaals en is vooral een opstandig meisje van elf dat zichzelf staande probeert te houden in een liefdeloze omgeving. Ergens weet Meg zeker dat haar moeder haar niet in de steek heeft gelaten, net zoals ze weet dat zij niet in een hokje vol schimmel zou moeten zitten, maar naar school zou moeten gaan.

Birdie en Meg ontmoeten elkaar als Birdie op verzoek van Frances helpt om de boekhouding van het weeshuis op orde te brengen. Samen werken ze in dat kamertje vol schimmel, en ze leren elkaar kennen. Birdie smokkelt eten mee voor Meg, en komt erachter dat Garnett niet zo netjes met zowel de kinderen als het geld omgaat. Garnet merkt dat Birdie haar doorheeft, en stuurt haar kort voor de inspecteur komt weg.

Op een dag ontmoet Birdie Charlie, en uit haar verhaal, dat Charlie in stukjes en beetjes vertelt, blijkt hoe ver Garnett wil gaan om haar normen en waarden door te drukken. En er speelt nog iets tussen Charlie en Garnett. Iets persoonlijks. Langzaamaan komt Birdie erachter wat.

Birdie ontdekt ook nog iets anders, over de man van haar zus. Hij heeft geen geld. Hij heeft geen goede baan bij de bank. Sterker nog: het hele huwelijk tussen Frances en Rory is nog niet geconsumeerd. Dan, op een dag, verdwijnt Rory, met alle waardevolle spullen in het huis. Birdie zet haar boekhoudvaardigheden in om haar zus te helpen, maar het lijkt erop dat er een bodemloze put aan schuld is. Ze kunnen het grote huis verkopen… Of ze doen iets anders om geld te verdienen. Maar kunnen Frances en haar schoonmoeder, missus Tartt, leven met wat er gedaan moet worden om het hoofd boven water te houden?

Mijn mening

Op basis van de flaptekst had ik een ander verhaal verwacht: meer actief verzet tegen het weeshuis. Ik heb een beetje de indruk dat de auteur van de flaptekst vooral de eerste 300 pagina’s van het boek heeft gelezen. Om die reden heb ik hierboven veel ruimte gegeven aan de beschrijving van het 800 pagina’s tellende verhaal. Uiteraard zonder spoilers 😉

Door de openingsscène weet je al dat Birdie langer dan een week blijft, maar de verhoudingen tussen de personages en het verhaal achter die scène ontvouwt zich pas veel later in het verhaal. Wel vind ik dat je lang moet blijven lezen om die details te ontdekken.

Dit boek is namelijk een doorzetter: dik, lange zinnen, veel dingen die je niet meteen begrijpt en vooral veel taalgebruik wat niet aansluit bij onze tijd. Met name in het begin van het boek moet je echt even doorbijten, en dat is niet iets waar niet iedereen altijd de tijd voor heeft. Een ander dingetje is dat er, zeker in de eerste 300 pagina’s, regelmatig te veel spaties staan. Dat is niet altijd lekker lezen.

Aan het begin van het boek staat een waarschuwing van de uitgever voor het taalgebruik: niet alle taal in dit boek is zoals we dat tegenwoordig graag zien. Dit verhaal speelt zo’n 100 jaar geleden in het zuiden van de Verenigde Staten. Met andere woorden: er wordt gesproken over zwarten, nikkers, indianen en zwakzinnigen. Je kunt de geschiedenis niet woke maken, en ik vind er iets van dat we dat aan het begin van een boek moeten vermelden om te voorkomen dat een boek gecanceld wordt.

Ik zei het al: je kunt de geschiedenis niet woke maken. Stockett probeert dat wel: Birdie (en de mensen die ze om zich heen verzamelt) is in feite de personificatie van de hedendaagse normen, en Frances en Garnett de personificatie van de normen van de normen van toen. Het complete politiek correcte groepje zit erin: mensen van kleur, mensen van gemengd bloed, LHBTIQA+… En de Calamiteitenclub kijkt nergens van op. Dat vind ik lastig om te geloven. Ik vind het jammer dat de oplossing van het boek min of meer de woke-oplossing is, en niet trouw is aan de historie. Als je het doet, doe het dan goed.

Ik twijfel hoe historisch accuraat de sociale normen zijn, zeker in de Calamiteitenclub. Ik weet niet of iedereen elkaar zo makkelijk geaccepteerd zou hebben in Mississippi in de jaren 30 van de vorige eeuw.

Ik heb ook hardop gelachen bij sommige dingen. Birdie is direct maar ook erg bleu, dus dat levert soms grappige situaties op. Ik weet niet of ik het helemaal geloofwaardig vind dat ze bepaalde dingen klakkeloos accepteert, maar het levert wel de nodige luchtigheid op in een vrij zwaar verhaal.

Dit boek is een kloeke pil, waarbij niet alle bijna 800 pagina’s nodig waren voor het verhaal. Ik denk dat er her en der wel wat uit had gekund. Je moet echt zin hebben in een dik boek wat een flinke tijdsinvestering vraagt van je. Dit boek moet je lezen als je de tijd hebt en ruimte in je hoofd hebt. Het leest niet makkelijk of vlot, en ik zou het een uitdaging voor gevorderde volwassen lezers willen noemen. Het is een aanrader voor lezers die een uitdaging zoeken.

Dit boek is vertaald door Carolien Metaal en Marion Drolsbach