Het verhaal

Het is 2123, en de wereld wordt geregeerd door een systeem. Mensen hebben een status en een kleur op basis van hun klimaatscore, van rood tot groen. Hoe beter je status, hoe meer privileges je hebt. Hoe meer goede dingen je doet voor het klimaat, hoe meer punten je verdient en hoe hoger je score.

Finn heeft een groene status, en is een klimaatkenner. Zijn vader is AX-hoofdinspecteur van Nieuw Holland, en Finn en zijn broertje Elvis hebben een leven vol privileges: goede scholen, genoeg te eten, goede medicijnen, extra recreatiemogelijkheden, privé-vervoer, de mogelijkheid om te reizen… Finn doet erg zijn best op school, met name tijdens de lessen hacken. Hij is de topscoorder van zijn klas. Of beter gezegd: was. Want nu is Dunya de beste.

Dunya is heeft een oranje status, en is dus een klimaatketter. Ze woont in een wijk die vol staat met windmolens, en zij en haar oma moeten rondkomen van een klein aantal punten. Alles in het leven kost namelijk punten, punten die je verdient (of verliest) door dingen te doen die het klimaat steunen (of juist niet). WC doortrekken? Kost punten. Warme douche? Kost punten. Medicijnen voor oma? Kost punten. Goede resultaten op school leveren punten op, net als werken in de moestuin. Maar heel vaak moet Dunya kiezen tussen een warme douche en medicijnen voor haar oma. Eigenlijk hoort Dunya niet op dezelfde school te zitten als Finn, maar omdat ze zo’n goede hacker is, mag ze de hack-lessen op de Thunberg Academie volgen. Niet dat de andere leerlingen, met een groene status, er blij mee zijn dat er een klimaatketter in hun lessen zit die zelfs hun beste hacker kan verslaan…

Tijdens een kampioenschap hacken ontdekt Finn dat er een bug in AX zit, het systeem dat letterlijk alles regelt in het leven. Inclusief de statussen van mensen en hun punten. Samen met Dunya gaat hij op onderzoek uit. Maar niet iedereen is er blij mee dat twee hackende tieners zich met het systeem gaan bemoeien…

Mijn mening

Dit is een sterke dystopische young adult van Nederlandse bodem. Het verhaal is complexer en gelaagder dan bijvoorbeeld De Hongerspelen of Slaves, en de taal is regelmatig ook wat ingewikkelder. Wel denk ik dat als je die boeken goed vindt, je dit boek ook kan waarderen

Door de gelaagdheid in het verhaal en het complexere taalgebruik, vind ik eigenlijk dat dit een boek is wat voor ‘de lijst’ gelezen zou mogen worden. Ik zou dit, op basis van mijn kennis over lezen voor de lijst, inschalen op niveau 3, reflecterend lezen.

Ik zou zeggen dat dit de jeugdversie van De Cirkel en Het Alles is. En dat het van Nederlandse bodem komt, dat is extra bijzonder.

Het verhaal gaat niet alleen over klimaat en AI, maar ook over de maakbaarheid van sociale status. Dat laatste is rechtstreeks terug te vertalen naar geboren worden in een rijk gezin en geboren worden in een arm gezin. Hoe makkelijk is het om op te klimmen uit een arm gezin, en werkt iemand uit een rijk gezin harder dan iemand uit een arm gezin?

Het gaat ook over hoe je vertrouwen hebt in een systeem wat voor jou werkt, en daar heilig in gelooft, tot het moment dat je ontdekt dat het voor andere mensen niet zo werkt. Een interessante vraag om met jongeren te onderzoeken (en dan vooral jongeren van verschillende achtergronden): in welk systeem geloof jij heilig, en werkt dat systeem voor anderen net zo als het voor jou werkt?

Daarnaast wil ik ook even de interessante ontwikkeling rondom de receptie van dit boek benoemen: dit boek is een Storytel Original. Het was dus eerder bij Storytel beschikbaar dan bij een reguliere uitgeverij. Ik ben benieuwd wat dit met de boekenmarkt doet.

Ik wil dolgraag deel 2 lezen! Ik heb al uitgezocht wanneer dat uitkomt, en het staat voor oktober van dit jaar (2026) op de planning.

Dit is een boek wat in iedere schoolbibliotheek thuishoort, en een boek wat ook veel volwassenen zouden moeten lezen. Aanrader dus voor iedereen!