Ik wist niet dat het mogelijk was, maar de PISA-resultaten zijn nog slechter dan de afgelopen jaren. Waar eerst zo’n 30% van de 15 jarigen niet goed genoeg kan lezen om in de maatschappij mee te doen, is dat nu gestegen naar 40%. Hoog tijd voor drastische maatregelen. Daarom vandaag: originele manieren om leerlingen aan het lezen krijgen.

Stiekem lezen. Laten we eerlijk zijn: veel kinderen van de tweede helft van de basisschool en veel jongeren middelbare school doen graag af en toe iets stiekems. Wat nou als we ze stiekem laten lezen? Ze krijgen aan het begin van het jaar een boek, en moeten zo veel mogelijk boeken lezen zonder betrapt te worden. Kunnen ze lezen zonder betrapt te worden tijdens hun lessen? In de pauzes? Tijdens de gym? Laat maar zien hoeveel boeken ze stiekem kunnen lezen.

Verboden te lezen. In het verlengde van het bovenstaande: verbied boeken. Bij voorkeur de boeken die ze “moeten” lezen. Dingen verbieden heeft een magische aantrekkingskracht op een bepaalde groep jongeren, want dan willen ze het juist doen. Dus als je de boeken waarvan je wil dat ze die lezen gaat verbieden, dan bestaat de kans dat ze die juist gaan lezen… Uit rebellie.

Gamificatie van het lezen. Dit is iets minder drastisch, maar kan wel heel effectief zijn. Zet een wedstrijd op rondom lezen. Je kunt verschillende groepen tegen elkaar laten “racen”, de leerkrachten tegen de leerlingen, Havo tegen VWO, groep 7 tegen groep 8 of jongens tegen de meiden? Je kunt de klas ook verdelen in teams, en het team met de meeste punten wint. Bepaal vooraf een puntensysteem en verzin een manier om bij te houden (of te controleren) of de boeken ook echt gelezen zijn, en je reading challenge is een feit. Vaak zijn dit soort dingen ook nog goed voor de sfeer en de teamgeest in de groep, dus dit is echt een win-win-situatie.

Promoot luisterboeken als optie om bewegen en lezen te combineren. Luisteren heeft in je hersenen hetzelfde effect als lezen, en Erik Scherder geeft in zijn boek ‘Hersenen willen lezen’ aan dat juist de combinatie tussen lezen en bewegen heel goed is voor je hersenen. Luisterboeken kun je prima combineren met een wandeling door de wijk, de stad of het park.

Maak van lezen geen beloning, maar een gewoonte. Toen ik op school zat, was het heel gebruikelijk om tegen de leerlingen die eerder klaar zijn met hun werk te zeggen: ga maar even lezen. Het nadeel daarvan is dat de leerlingen die langzamer zijn minder lezen, terwijl de kans groot is dat juist zij het lezen extra hard nodig hebben. Als je het lezen loskoppelt van ‘snel klaar zijn’ en alle leerlingen tijd geeft om te lezen (bijvoorbeeld door de lesdag te beginnen met een half uur lezen), is lezen niet meer iets wat alleen de slimme/snelle leerlingen ‘mogen’ doen.