Literaire prijzen (1)

In Nederland zijn zo’n verschillende ‘awards’ voor boeken. Niet gek dus dat je door de bomen het bos niet meer ziet. In dit blog leg ik uit welke verschillende soorten prijzen er zijn en op welke prijzen je naar mijn mening moet letten.

Er zijn grofweg twee soorten prijzen: prijzen met een ‘vakjury’ (een jury die zich in het literaire veld begeeft: boekhandelaren, doctors/PhD-geschoolde mensen uit literaire veld, bibliothecarissen en/of zogenaamde leesbevorderaars) en prijzen van het publiek, waarbij iedereen dus mee kan beslissen over welke auteur de prijs krijgt. Sommige prijzen worden ieder jaar uitgereikt, andere prijzen iedere zoveel jaar. Aan veel prijzen zit een geldbedrag vast, sommige prijzen zijn vooral symbolisch.
NB: dit is deel 1. Er zijn namelijk zo veel prijzen dat ik vreesde dat deze blog anders veel en veel te lang zou worden en dat iedereen af zou haken.

Een van de bekendste juryprijzen is de Gouden Griffel. Dit is een prijs voor het beste jeugdboek. Er zijn sinds dit jaar (2019) vijf categorieën: 0-6 jaar, 6-9 jaar, 9-15 jaar, informatief en poëzie. In deze categorieën worden twee boeken genomineerd. Dit zijn de Zilveren Griffels. Uit deze 10 boeken kiest de jury een boek uit wat het allerbeste is. Dat boek wint dan de Gouden Griffel. Aan deze prijs is een wisselend geldbedrag verbonden.

Tegenhanger van deze juryprijs is de Prijs van de Jonge Jury, een publieksprijs van jongeren voor het beste boek voor jongeren in de leeftijd van 12 tot 16 jaar. Jongeren kunnen hierbij stemmen op hun favoriete boek dat in het jaar ervoor verschenen is. De drie boeken die de meeste stemmen ontvangen worden genomineerd voor de Prijs van de Jonge Jury. Sinds 2017 komen enkel boeken van origine Nederlands zijn nog in aanmerking.

Er zijn ook juryprijzen voor volwassenen. De bekendste is waarschijnlijk de Libris Literatuurprijs. Deze wordt ieder jaar uitgereikt aan een auteur van Nederlandse bodem die een Nederlands boek heeft geschreven. De jury is een vakjury (bestaande uit mensen die literair auteur, literatuurcriticus of literatuurwetenschapper zijn), de voorzitter is een bekend persoon uit de politiek, het bedrijfsleven of de cultuur. Ook moet er altijd een Vlaming in de jury zitten. Genomineerd worden voor de Libris Literatuurprijs levert 2500 euro op, aan het winnen van de prijs is een geldbedrag van 50.000 euro en een bronzen penning verbonden. Daarnaast levert deze prijs uiteraard enorm veel publiciteit op.

Voor debutanten (auteurs die voor het eerst een boek publiceren) zijn er ook prijzen. De belangrijkste is de ANV Debutantenprijs. Dit is een prijs met een vakjury en een publieksjury. Als je als debutant op de shortlist terecht komt, krijg je een geldbedrag van 1000 euro, en als je door een van de twee jury’s uitverkoren wordt als beste debutant, krijg je 3000 euro. Op dit moment kun je nog stemmen op de drie genomineerden (voor de publieksprijs). Wil je meebeslissen welk boek het beste debuut van het afgelopen jaar is? Klik dan hier. Als je stemt, kun je ook naar de uitreiking van de ANV Debutantenprijs.

Dan is er nog de BNG Bank Literatuurprijs, een oeuvreprijs voor Nederlandstalige auteurs onder de 40 die minimaal 2 prozawerken hebben geschreven en nog niet doorgebroken zijn (oftewel: die nog niet in stapels in de boekhandels liggen). Het is een juryprijs, bestaande uit een burgemeester, een literatuurwetenschapper en twee critici. Eerdere winnaars waren bijvoorbeeld Esther Gerritsen en Hanna Bervoets. Aan de prijs is een geldbedrag van 15.000 euro en een beeldje verbonden.

En uiteraard is er ook nog de NS Publieksprijs. Hierbij bestaat de longlist uit de bestverkochte boeken van het afgelopen jaar, waarna iedereen mag stemmen op zijn of haar favoriet. Wel moet het boek oorspronkelijk in het Nederlands geschreven zijn en mag het niet eerder genomineerd zijn voor de NS Publieksprijs. Het boek moet verhalend zijn en de verkoopprijs moet minimaal 3,50 euro zijn. Als publiek kun je stemmen van eind oktober tot eind november. De winnaar krijgt 7.500 euro, een jaar lang gratis reizen in de eerste klas, een beeldje en heel veel publiciteit.

Een gedachte over “Literaire prijzen (1)

  1. Naomi zegt:

    Zo’n prijs kan je boek behoorlijk helpen in de verkoop. Ik moet zeggen dat ik er bij boeken voor mezelf eigenlijk nooit op let. Dan let ik vooral op de schrijver. Maar als ik boeken zocht voor mijn leerlingen, keek ik er wel vaak naar. Een boek dat een prijs heeft gewonnen, leek me dan sowieso een goed boek. Ik weet het, dat hoeft niet altijd, maar ja, het zegt toch wel wat.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s