Recensie: plaatje of praatje?

Ik schreef een tijdje terug al een blogpost over waarom ik stopte met Bookstagram. Vandaag bespreek ik een aspect wat me toen ook al stoorde, maar waarvan ik vind dat het eigenlijk een aparte blogpost verdiend: de kwaliteit van de boekrecensies op Instagram.

Oke, laten we even beginnen met wat een recensie eigenlijk is. Als je in de (online) dikke Van Dale kijkt, zie je dit:

Betekenis van het woord recensie. Bron: vandale.nl

Een recensie is dus een (kritische) bespreking, beoordeling of beschouwing van (in dit geval) een boek. Een recensie is dus niet ‘een mooie foto maken’. Toch zie je dat uitgeverijen en auteurs op Instagram vooral de mooie plaatjes waarderen, en niet de inhoudelijke recensies (op Instagram of op een blog/site). En dat is vanuit hun oogpunt wel te snappen, want een mooi plaatje is gratis reclame voor je boek. Maar dat is dus geen recensie.

In een recensie heb je de ruimte (ook) aan te geven wat je niet goed vond aan een boek, of om uit te leggen waarom dingen niet kloppen (en de auteur dus wat meer onderzoek had moeten doen). In een goede recensie worden de plus- en minpunten van een boek benoemd, met uitleg. Op basis van een goede recensie kun je beslissen of jij het boek wil gaan lezen, ook als jij niet dezelfde smaak hebt als de recensent. Al die informatie zit niet in een plaatje, daar heb je tekst en uitleg voor nodig.

Recensie-exemplaar of reclame-exemplaar?

Zoals ik al zei: ik snap dat auteurs en uitgeverijen mooie plaatjes op Instagram eerder reposten dan een (link naar) een uitgebreide en/of kritische recensie. Zij willen vooral zo veel mogelijk boeken verkopen, en mooie plaatjes verkopen nou eenmaal meer boeken dan kritische recensies. Tegelijkertijd betekent dat dat de bloggers en Instagrammers die kritiekloos een mooie foto maken, daar hartjes bij posten en een tekst in de categorie “OMG dit boek is zooooo GOED!!!!” eerder in aanmerking komen voor gratis ‘recensie-exemplaren’ dan de bloggers die hun eerlijke en kritische mening geven. Zijn het dan nog wel recensie-exemplaren, vraag ik me soms af, of praten we eerder over ‘reclame-exemplaren’?

Want als je je alleen bij een uitgeverij in de kijker kunt spelen door kritiekloos een mooie foto te maken en die met hartjes en al op Instagram ze zetten, dan ben je niet zo zeer bezig met boeken recenseren, maar met reclame maken voor de uitgeverij. Gratis reclame ook nog, terwijl er normaliter flink betaald moet worden voor reclame. Jij doet dan dus vrijwilligerswerk, in ruil voor een boek. Voor een uitgeverij kost een boek weggeven ongeveer 2/3 van de kostprijs in de winkel (het overige geld gaat naar de boekwinkel, ongeveer 1/3 van de kostprijs van een boek dus). Daarnaast uiteraard wat verzendkosten, maar die zijn voor bedrijven vaak lager dan voor particulieren. Laten we zeggen dat het de uitgeverij 15 euro kost om jou dat boek te sturen. Hoeveel uur ben jij bezig met het maken van de foto? Is dat een beetje in verhouding met het minimumloon? Nee? Dan kunnen we veilig stellen dat je gratis of als vrijwilliger wordt ingezet om reclame te maken door de uitgeverij.

“Ja maar het is toch je hobby!” “Je kiest er toch zelf voor om dat te doen!”. Klopt, het is een hobby. Maar er is niets mis mee om op zijn minst de onkosten te vergoeden als iemand gratis reclame maakt voor jou. En er is ook niets mis met weten wat je waard bent (jouw bereik op sociale media is geld waard, zeker als het een bereik boven de 1000 mensen is), of het enorme taboe op ‘geld’ in de boekenwereld te doorbreken.

Integriteit

Er is nog iets waar ik mee worstelde, en wat ook de reden is dat ik ervoor koos om geen recensie-exemplaren meer aan te vragen. Ik merkte dat als ik een boek ‘cadeau kreeg’, ik me min of meer verplicht voelde om een positieve recensie te schrijven (of op zijn minst iets positiefs toe noemen aan een boek). Dat stond me ontzettend tegen. Ik merkte namelijk dat ik (voor mijn gevoel) moest gaan kiezen tussen het succes van mijn blog of mijn eigen integriteit.

Mijn integriteit is erg belangrijk voor me (en ik vind het ook belangrijk dat andere mensen integer zijn, maar dat terzijde). Ik besloot daarom om die integriteit niet meer te grabbel te gooien in ruil voor een gratis boek. Ik haal mijn boeken wel uit de bibliotheek, vraag ze cadeau of koop ze zelf. Dat betekent dat ik sommige boeken pas later bespreek, omdat ik moet wachten op de bieb. Maar het betekent ook dat ik integer kan blijven en mijn eerlijke (en dus soms kritische) mening kan geven.

Van mij mag iedere blogger.instagrammer zijn/haar/diens eigen keuze maken. Ik maak ook mijn eigen keuze. Ik wil je met deze blogpost vooral aanmoedigen om na te denken over de keuze die je maakt, en om na te denken over wat jij waard bent en waardevol vindt. Als dat veel gratis boeken en mooie foto’s is: prima. Maar maak een bewuste afweging.

En voor de uitgeverijen: als je enkel positieve geluiden wil horen en mooie plaatjes wil zien, noem de exemplaren die je stuurt dan wat ze zijn: reclame- en promotie-exemplaren.

6 gedachtes over “Recensie: plaatje of praatje?

  1. Marjolijn zegt:

    Ik heb ook zojuist je blog gelezen over waarom je niet meer op Instagram zit en ik herken dat dus helemaal niet. Ik denk wel dat het uitmaakt hoe je naar Instagram kijkt en wat je doel is met een account.
    Instagram is voor mij eerst en vooral een fotoplatform, en ook al stamt dat vooral uit de beginjaren, ik blijf daar hardnekkig aan vasthouden. Dus ja, ik val op mooie foto’s. Ik kijk niet naar reels (en maak ze dus ook niet) en slechts af en toe naar stories. Lange captions sla ik over en doorklikken naar een blog doe ik bijna nooit. Ik ben dus niet jouw favoriete soort volger.
    Maar ik ben geen blogger, ik schrijf geen recensies en ik heb nog nooit een recensie-exemplaar ontvangen. (De druk die jij omschrijft zou mijn leesplezier vergallen en daar pas ik voor.) Alle foto’s die ik post zijn zo eenvoudig mogelijk en van boeken die ik zelf heb gekocht (of gewonnen). Ik vermeld nooit de uitgever, maar wel altijd de auteur en de vertaler(!!). Maak ik daarmee gratis reclame voor een uitgever, misschien wel. Stoort me dat? Nee.
    Toch heb ik in die paar jaar zo zoetjes aan wel een aantal volgers gekregen en zo nu en dan experimenteer ik wat met bijv. engagementgroepen, maar dat is vooral om mijn nieuwsgierigheid te bevredigen omdat ik wil weten hoe zoiets werkt. Ik ervaar hierdoor ook geen druk om iets te moeten posten.
    Om het nog wat erger te maken, ik lees nooit recensies omdat ik het liefst zo weinig mogelijk over een boek wil weten voordat ik eraan begin. (Troost je, ik lees ook geen achterflappen.)
    Op deze manier is Instagram voor mij het allerleukste socialmediaplatform en kom ik geweldige boekentips tegen.
    Kortom, het maakt nogal wat uit of je een blogger of een recensent bent, of dat je een boekenwurm bent die geniet van wat andere boekenliefhebbers posten.
    (En het allerbelangrijkste is dat je doet waar jij je goed bij voelt.)

    Like

    • booksometea zegt:

      Ik denk dat het voor bloggers wel echt anders is op instagram, want ‘wij’ proberen via de foto’s, story’s en reels mensen naar ons blog te lokken. Dat is anders als je ‘alleen’ bookstagrammer bent, in plaats van ‘blogger die ook aan bookstagram doet om meer mensen op haar blog te krijgen’. De vertaler vermeld ik ook altijd, ik heb me bewust aangesloten bij #noemdevertaler.

      Geliked door 1 persoon

      • Marjolijn zegt:

        Klopt. Het doel van Instagram is voor jou zo anders dan voor mij en dat heeft dus invloed op onze ervaringen.
        Wat fijn dat je altijd de vertalers vermeld! Dat zouden meer bloggers (en bookstagrammers) mogen doen, haha.

        Geliked door 1 persoon

      • booksometea zegt:

        Zoek anders even op mijn blog, ik heb zowel een blogpost over het noemen van vertalers als over het betalen van vertalers. Ik sta al een poosje op de digitale barricaden!

        Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.